سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

360

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

بجهاد فى سبيل اللَّه و اگر معنى اول باشد بايد كلامى در تقدير گرفت و بايستى بگويد گفته شد به آنها جهاد كنيد . و اگر كلام بوجه خود بدون حذف و اضمارى واقع شود بهتر است پس به اين اعتبار معنى دوم بهتر است لكن باعتبار اينكه عذاب بدون تقصير وارد نميشود و نيز بدون جهت مردگان زنده نميشوند و البته يك دفعه مردن آنها بسببى بوده و نيز زنده شدن آنها از روى حكمتى بوده معنى دوم بهتر به نظر ميآيد كه سبب گرفتارى آنان مخالفت امر بجهاد بوده باشد . مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ كيست آن كس كه به خدا قرض دهد قرض نيكو اينطور خطاب و كلام را براى تشويق آرند و در اين آيه امر نفرموده و كسى را ملزم ننموده كه حتما بايستى انفاق كنى مثل اينكه امر الزامى فرموده بجهاد و باقى واجبات بلكه بطور استفهام كه كيست كه به خدا قرض دهد اهميت انفاق را مىرساند و نكته كلام اينجا است كه خود را مديون بشمار آورده اشاره به اينكه همين طورى كه مديون ملزم است كه دين را ادا كند كأنه خداوند نيز خود را ملزم نمودم كه عوض دهد با منافع بسيار . قرض در لغت بمعنى قطع است و قيچى را مقراض گويند براى اينكه ناخن و پارچه و چيزهاى ديگر را قطع مىكند . و وام را قرض گويند باعتبار اينكه قطعه‌اى از مال بريده مىشود و اينكه اين آيه شامل تمام انفاقات مىشود يا اختصاص بمستحبات دارد ظاهر از سياق آيه چنين بر ميآيد كه مقصود آن انفاقاتى است كه زائد بر قدر واجب باشد و ممكن است مقصود از قرض به خدا قرض الحسنه ببندگان خدا باشد . و بعضى از مفسرين گفته‌اند معنى آيه چنين است كه كيست قرض دهد محتاجين از بندگان خدا را . در حديث آمده روز قيامت خداوند خطاب عتاب‌آميز مىكند ببعضى مردم كه اى بنده من از تو طعام خواستم ندادى آشاميدنى خواستم ندادى جامه خواستم ندادى گويد بار خدايا تو منزهى كى و چه وقت از من طعام و شراب و جامه خواستى